Xem được hai episodes rất hay trên PBS “Intelligent Design on Trial” (http://www.pbs.org/wgbh/nova/id/) và “Looking for Lincoln” (http://www.pbs.org/wnet/lookingforlincoln/).
Lại ngẫm nghĩ về cái khác nhau trong giáo dục và tự do trong trường học của Mỹ và VN.
Trong phần này, tôi sẽ bàn trước về “Intelligent Design on Trial”. Sau này, khi có hứng, tôi sẽ bàn về nhân vật Hồ Chí Minh và Abraham Lincoln trong con mắt của người Việt và Mỹ.
Ai cũng phải nhận ra là dân Mỹ rất tín ngưỡng và khá bảo thủ trong niềm tin. Đừng đánh giá Mỹ qua phim ảnh bởi Hollywood của đám liberals. Dân châu Âu thực ra thoải mái hơn dân Mỹ nhiều! Bạn nhìn đồng dollar Mỹ sẽ thấy câu “In God we trust”. Nghe tổng thống Mỹ luôn kết thúc bài nói mình bằng “God bless America”. Dân Mỹ ai cũng tin rằng nước Mỹ là “One country under God”. Và còn nhiều nữa!
Nhà nước Mỹ nói đến God luôn mồm (nhất là đảng Cộng Hòa bảo thủ). God ở đây là một chủ thể có sự thông minh, điều hòa vũ trụ và vạn vật (không nhất thiết là God nào).
Thế nhưng hiến pháp Mỹ khẳng định là nhà thờ phải được tách biệt khỏi chính quyền (principle of the separation of church and state in the Establishment clause of the U.S. Constitution). Dạy đạo (đạo nào thì cũng được) thì nhà thờ lo nhưng không được léng phéng nói đến đạo giáo trong trường công (do dân đóng thuế nuôi trường). Tại sao vậy ?
Quyền tự do. Vậy thôi! Obama có nói: “”We worship an awesome God in the blue states, and we don’t like federal agents poking around our libraries in the red states.”
Trường học là nơi đào tạo những con người tiên phong cho XH tương lai, muốn được như vậy trường học phải được tự do và phải đạo tạo những con người có tư tưởng phóng khoáng, biết độc lập suy nghĩ … Và suy nghĩ có khoa học!
Vì vậy cái Intelligent Design khi mang ra tòa đã được phán quyết rằng có chút hơi hướng của God và chuyện đó đi ngược lại hiến pháp. Dẹp ngay! Cái hay là ông chánh án lại là dân bảo thủ (do chính Bush bổ nhiệm). Ổng này thích God là cái chắc, nhưng hiến pháp là hiến pháp!
Hãy để trẻ (hay già) trong trường học tiếp xúc với tất cả những gì nhân loại đã nghĩ ra. Hãy để chúng tự do (đúng nghĩa) tranh luận để thấy cái nào hay, cái nào dở … Trường học không là nhà tù của tư tưởng hay một cơ quan tuyên truyền cho một đảng phái hay tổ chức nào đó. Con tôi muốn biết rõ, nếu chúng thích, về đảng CH hay DC thì cứ vào thư viện hay website của các đảng đó mà đọc. Trong trường chúng được giới thiệu rằng nước Mỹ có hai đảng lớn (có nhiều người theo) và có những đảng khác nữa… Vậy thôi! Nhà trường không được quảng cáo cho các đảng đó! Thằng nhóc tui bảo nó sẽ bầu cho Obama, ông thày nó nói ổng bầu cho McCain. Sau ngày bầu cử, nó vô lớp nói ông thày nó là “I win and you lose”. Ông thày nó cười và nói “Congrats”. Ổng mà đì nó, tui đi kiện thì ổng mất job!
Tại sao con nít, sinh viên ta ở VN chỉ tối ngày tụng CNCS. Các chủ nghĩa hay lý thuyết khác chỉ được nói qua loa và “xổ toẹt”. Hồi đi học, tôi không đủ dũng khí (hay ngu xuẩn) để nói thẳng rằng tôi không tin vào CNCS là hiện thực, là cái CNCS làm được là làm cho CNTB tốt hơn thôi… Tôi biết chuyện gì sẽ xảy ra và tôi nhũn như con chi chi! Những năm tháng dưới mái trường XHCN, tôi đã bị nhồi nắn thành một con tò he trong triết học và nhân sinh quan. May mắn là trong chuyên môn thì tôi không bị như vậy. Tôi vẫn thấy tiếc!
Nhà báo Huỳnh Sơn Phước gần đây nói với sv ta “Là sinh viên, đã qua tuổi 18, các anh có quyền nói “không” với bất cứ ai đối xử với anh như trẻ con.”. Tôi không tin lắm chuyện đó. Các anh nhà báo VN cũng chỉ là những con tò he!
Tôi thấy rất hiếm những trí thức “lớn” của VN (trong và ngoài nước) đã dám nêu lên cái vô lý này khi đóng góp ý kiến cho bộ GD. Ta giả bộ mơ ngủ? Hay là họ biết rõ rằng: khi nói chuyện với những kẻ mơ ngủ hay mộng du của bộ GD thì ta cũng phải cùng dùng một thứ ngôn ngữ? Họ không phải là con tò he, nhưng hành động giống như vậy!
Khi muốn làm quan hay hưởng lộc trong một triều đình của những những người “ở truồng” thì có lẽ ta không nên nói rằng “vua đang ở truồng”. Cái này thì tôi tạm hiểu được!
Phần sau thì tôi sẽ nói về cái “sùng bái” HCM và Lincoln.
