NAM QUỐC DÂN TU TRI (22-24/24)

Phan Bội Châu

GIÁC QUẦN THƯ
Quyển thứ nhất
NAM QUỐC DÂN TU TRI
(tất cả 24 bài) 1-3 4-6 7-9 10-12 13-15 16-18 19-21 22-24

22. Cần kiệm là nguồn bể nhân ái

Nhân nghĩa là ái, ái nghĩa là yêu,
Người biết yêu nhau, mình yêu người trước.
Thấy người đói rách, mình phải âu lo,
Một mình ấm no, dám đâu vui vẻ.
Ở trong bốn bể, ai cũng anh em,
Chia áo sẻ cơm, lòng ta mới thỏa,
Người no ấm cả, là hạnh phúc chung,
Lên tháp đại đồng, nhờ thang bác ái,
Ta nên gắng gỏi, nên kiệm nên cần,
Xưa Nã Phá Luân, ở trong quân ngũ,
Đêm không yên ngủ, sách chẳng rời tay,
Kể người Thái Tây, ông là bậc nhất.
Xưa Lưu Việt Thạch, gối đòng suốt đêm
Giấc ngủ không êm, nghe gà dậy múa.
Xưa vua Hạ Vũ, trị thủy tám năm
Một giấc quang âm, quý hơn thước ngọc.
Người ta phải học, các bậc thánh hiền,
Muôn sự làm nên, chữ “Cần” cốt nhất,
Lại thêm nên biết, chữ “Kiệm” là hay
Xưa ông Găngđi thánh hùng Ấn Độ,
Ngày hai chén sữa, với hai bát cơm,
Ăn thời ăn chay, mặc thời mặc vải,
Tiêu dùng mọi lối, rặt của nước mình,
Như ông Lý Minh, tài cao hơn chúng,
Ăn theo lao động, mặc theo thợ thuyền,
Vải mốc bánh đen, vì ai cơ khổ.
Kìa hai người đó, há phải đói nghèo,
Vì dốc lòng yêu, phải quên mình khổ.
Việc không gì khó, cốt mình hay “Cần”.
Của không sợ bần, cốt mình hay “Kiệm”.
Cần thời không kém, kiệm lại có thừa,
Lại sẵn thời giờ, tạ giùm xã hội.
Gánh gì chẳng nổi, vác gì chẳng xong,
No chung ấm chung, vui cùng thiên hạ.
Kìa Âu đây Á, bình đẳng tự do
Càng nở càng to, thênh thênh bể ái,
Ngọn nguồn gốc suối, cần kiệm làm đầu.
Ai nấy bảo nhau, khắc cần khắc kiệm.

23. Nhất gian nan khốn khổ trường học anh hùng

Có gan sắt nguội, mặc sức rèn trui,
Có chất vàng mười, tha hồ mài xát,
Khó khăn mọi việc, là đá thử vàng,
Nguy hiểm mọi đường, là lò nung sắt
Đắng cay chua chát, ấy bởi ngọt ngon,
Khốn khó gian nan, ấy trường khoái lạc.
Xem trong sử sách, hào kiệt xưa nay,
Nuốt dắng ngậm cay, gây nên đại nghiệp.
Kẻ đền thù nước, kẻ thỏa chí mình,
Kẻ lập công danh, kẻ xoay vận mệnh,
Treo gương thần thánh, chói rọi muôn đời,
Động đất rạn trời, tiếng vang bốn bể,
Anh hùng tạo thế, nhân định thắng thiên,
Sắt chẳng chối rèn, vàng không sợ xát,
Đắng nhiều mới ngọt, buồn rất lại vui,
Khấn nguyện mọi người, vào trường trời dạy.

24. Thất bại là mẹ thành công

Tay ba lần gãy, mới biết thuốc tiên,
Đánh trăm trận quen, mới hay tướng giỏi,
Nếu không thất bại, sao có thành công,
Xưa nay anh hùng, từng thua mới được.
Cờ vì lỡ bước, bàn trước chịu thua,
Tính kỹ toan sâu, bàn sau chắc được.
Chông gai ngan ngác, sóng gió tơi bời,
Vượt núi qua vời, vẫn nhiều gian trở,
Vấp cây chạm đá, là thợ đem đường,
Lỗi hướng lầm phương, là thầy chỉ lối.
Càng nhiều thất bại, càng chắc thành công,
Xin chớ ngã lòng, xin càng bền chí.
Ngã rồi liền dậy, muôn dặm không xa,
Chèo mãi phải qua, bờ kia hẳn tới
Trời đâu ta hỏi, xem thử gan già.

HẾT.

Trích: Phan Bội Châu: thân thế và sự nghiệp.
Tác giả: Thế Nguyên
NXB Văn hóa-thông tin 1997

Hoàng Thạch Luân đánh máy 5.2003

4 Responses to “NAM QUỐC DÂN TU TRI (22-24/24)”

  1. Lê Hoàng Long Says:

    Cám ơn anh Luân đã đăng loạt bài này. Thế mới thấy người xưa cũng có những quan điểm tiến bộ, lại được trình bày bằng văn vần, dễ phổ biến rộng rãi ngay cả cho những người ít học.
    Nói vậy rồi mới thấy cách trình bày một vấn đề cũng là rất quan trọng để phổ biến kiến thức. Dù vấn đề mình làm có hay, nhưng không thể trình bày lại cho người khác hiểu thì cũng bằng không, trừ khi mình là Galois🙂 .
    Hồi đó học toán ở Việt Nam cũng có mấy câu “ca dao” để nhớ công thức cho dễ, chẳng hạn:
    * “Sin thì sin cos cos sin
    Cos thì cos cos sin sin dấu trừ” dùng để nhớ công thức cộng của lượng giác,
    * “Tang tổng thì lấy tổng tang
    Chia một trừ với tích tang, dễ òm” câu này của tôi chế ra🙂 , để nhớ công thức cộng của hàm tang,
    * “Tìm sin lấy đối chia huyền
    Cosin ta lấy kề huyền chia nhau” cho học trò cấp 2 nhớ cách tính sin và cos.
    Bà con còn nhớ câu nào nữa không hè?

    P.S Anh Luân, em nghĩ trong bài có nhắc đến Nã Phá Luân, tức là Napoleon, chứ không phải Mã Phá Luân, tức là có con ngựa nào đang chọc anh Luân🙂 .

  2. htluan Says:

    Cám ơn Long, tui đã sửa chỗ sai đó. Thật ra các bạn đọc sẽ thấy nhiều chỗ sai khác. Nhưng cuốn sách đó mất đâu rồi, không tra cứu được. Nếu bạn nào có sách trong tay, chỉ cho tôi sửa những lỗi đánh máy thì xin cám ơn vô cùng.

    Còn mấy câu vè lượng giác:
    “Tang thì trên tổng hai tang
    Dưới thì một tích hai tang dấu trừ”

    HTLuân

  3. Nguyen Thanh Van Says:

    Các anh có thể tìm đọc cuốn “Học toán bằng văn vần” khoảng 200 trang của Thành Huy, Thành Vân, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2007 trong đó phần lớn kiến thức toán học phổ thông từ lớp 1 – lớp 10 đã được chuyển thành lục bát cho học sinh dễ nhớ.

  4. htluan Says:

    Cám ơn bạn Van.
    Quay lại “Giác Quần Thư”, đây là những đúc kết của Phan Bội Châu nhằm đưa ra một nền tảng đạo đức-luân lý cho thời bấy giờ (xem thêm Đạo đức và luân lý Đông Tây của Phan Châu Trinh). Tuy vậy nội dung của “Giác Quần Thư” là vượt thời gian (dầu thời nay cần thêm những giá trị mới). Những điều nghe chừng đơn giản nhưng rất quan trọng trong việc rèn luyện nhân cách. Đọc “Giác Quần Thư” ta như thấy P B Châu muốn truyền hết kinh nghiệm sống của mình cho người đời vậy.

    Rất tiếc “Giác Quần Thư” không được dạy trong trường học! Nếu bạn đọc “Giác Quần Thư” mà học được đôi điều trong đó, thì thật không phụ lòng của cụ P B Châu rồi. Nếu quốc dân (cách dùng chữ xưa) theo được “Giác Quần Thư” thì nước ta không đến nỗi tồi tệ như thế này.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: