Cờ vây trong truyện Kim Dung

Trong những tác phẩm của mình, Kim Dung có kể lại nhiều ván cờ vây rất hay và độc đáo. Nếu ai có đọc truyện của Cổ Long rồi thì cũng có thể thấy, hình như “kỳ” trong truyện Cổ Long là cờ tướng, chứ không phải cờ vây; trong khi những nhân vật trong truyện Kim Dung thì chưa từng chơi cờ tướng bao giờ. Tôi cũng cho rằng “kỳ” trong “cầm kỳ thi họa” chính là để chỉ cờ vây, vì tính ra thì cờ vây thiên biến vạn hoá gấp nhiều lần so với cờ tướng. Người ta có tính toán ước lượng và cho rằng số ván cờ có thể có của cờ tướng là khoảng 10 lũy thừa 70 (nghĩa là đem 70 số 10 nhân với nhau), của cờ vua là 10 lũy thừa 120, còn của cờ vây là 10 lũy thừa 174. Nếu biết rằng 1 tỉ chỉ là 10 lũy thừa 9, số giây trong 3 năm chỉ là không đến 10 lũy thừa 8, nếu 10 tỉ người sắp 1 ván cờ trong 1 giây thì số ván cờ sắp được trong 3 năm cũng chỉ là 10 lũy thừa 17 thì mới thấy sự biến hoá đa dạng của các loại cờ kể trên, nhất là cờ vây. Người ta chứng minh được rằng các loại cờ nói trên là loại có tồn tại chiến thuật thắng, nghĩa là có tồn tại một cách chơi mà nếu theo đó thì chắc chắn thắng bất cứ đối thủ nào. Tuy nhiên, chưa ai tìm được “chiến thuật” đó cả, mà chắc cũng chẳng ai, vì tính ra thì 10 tỉ người sắp mỗi ván cờ trong 1 giây thì có sắp từ hồi vũ trụ được khai sinh cho tới bây giờ thì cũng không sắp hết được một phần nhỏ của các khả năng có thể có nữa. Oái, nói lan man mất rồi, muốn nói về cờ vây trong truyện Kim Dung cơ mà…

Ván cờ độc đáo nhất có lẽ là ván mà Hư Trúc đả bại được Lung Á lão nhân trong bộ Thiên Long Bát Bộ. Hư Trúc là một hòa thượng mặt mày xấu xí, tính tình cục mịch, chắc bàn cờ vây thế nào cũng còn không biết, chứ nói gì đến chuyện biết chơi cờ. Lung Á lão nhân bày một thế cờ của sư phụ mình là Vô Nhai Tử để thách đố mọi ngườ.ị Thế cờ này rất độc đáo vì quân của một bên đã bị bao vây không còn lối thoát. Gần như những tay cao thủ lúc bấy giờ như Đoàn Diên Khánh, Mộ Dung Phục, cả chàng si tình Đoàn Dự cũng đều thử qua nhng không ai phá nổi … Vậy mà Hư Trúc đi liều một nước cờ, tưởng như tự sát mà hóa ra lại là mở một con đường sống. Cũng có thể Kim Dung lấy ý tuởng từ việc phá thế “two eyes”, nhưng có lẽ thế cờ trong truyện là cao siêu hơn nhiều, vì trong đó toàn là cao thủ, không lẽ không biết cách phá thế “two eyes”. Hư Trúc nhờ đi liều một nước cờ, mà trong thâm tâm không hề muốn thắng ván cờ, mà cuối cùng lại thắng, từ đó thay đổi cả cuộc đời. Trong bộ Lục Mạch Thần Kiếm cũng có một ván cờ độc đáo nữa, là ván cờ giữa Đoàn Diên Khánh và lão hòa thượng Huỳnh Mi. Chỉ vì một nước tranh tiên mà Huỳnh Mi hoà thượng tự chặt đứt một ngón chân, sau vẫn đấu không lại Đoàn Diên Khánh, phải nhờ có Đoàn Dự mách nước.

Trong bộ Ỷ Thiên Đồ Long Ký, Trương Tam Phong lúc còn nhỏ đã được chứng kiến sư phụ mình là Giác Viễn đại sư tỉ thí một ván cờ với Côn Luân Tam thánh Hà Túc Đạo. Được gọi là Tam thánh vì Hà Túc Đạo tinh thông cả cầm, kỳ và kiếm. Ván cờ giữa Giác Viễn và Hà Túc Đạo thật ra hai bên chưa kịp đi quân nào thì đã vãn. Hà Túc Đạo muốn lộ công phu của mình nên nhặt một viên đá vạch 38 đường ngang dọc tạo nên bàn cờ. Giác Viễn muốn giữ thể diện cho Thiếu Lâm tự nên dùng nội lực dồn xuống sợi dây xích dưới chân để xóa đi những vết vạch của Hà Túc Đạo. Sau đó, Hà Túc Đạo tỉ kiếm, rồi bị Trương Tam Phong, lúc bấy giờ còn là Trương Quân Bảo, đánh bại. Vì sự kiện này mà võ lâm có thêm hai phái Võ Đang, Nga Mi. Còn Hà Túc Đạo quay về Tây Vực, không bao giờ quay lại Trung Nguyên nữa. Thật ra, cái ý của Hà Túc Đạo muốn quay về Tây Vực đã được giao đãi trước, lúc Hà Túc Đạo ngồi đánh cờ một mình. Bên trắng đi sau nên không tranh giành địa thế với bên đen được, sau nhờ Quách Tương nhắc “bỏ Trung Nguyên lấy Tây Vực”, bên trắng mới giữ được thế quân bình.

Trong bộ Tiếu Ngạo Giang Hồ, Kim Dung có miêu tả Mai Trang Tứ Hữu, trong đó có Hắc Bạch Tử, là một người mê cờ. Vũ khí lão ta sử dụng là một bàn cờ, dùng quân cờ để làm ám khí. Để thực hiện thành công mưu kế của mình, Hướng Vân Thiên đã bày ra một ván cờ tiên, nghĩa là cờ do tiên tỉ đấu với người trần. Nhờ một phần vào ván cờ tiên này mà cuối cùng, Lệnh Hồ Xung cũng vào gặp được Nhậm Ngã Hành, và võ lâm lại nổi phong ba.

Luật cờ vây rất đơn giản, chỉ chừng 10 phút là một người chưa biết gì có thể chơi được rồi, chứ không như cờ vua, 6 loại quân là 6 cách đi, rồi nhiều thứ luật khác như nhập thành, bắt chốt qua đường v.v…, hoặc trong cờ tướng là nước cản của quân mã, rồi luật lộ mặt tướng, luật chiếu hậu v.v… Tuy luật cờ vây đơn giản, dễ học nhưng cuộc cờ thì lại biến hóa khôn lường, và ẩn tàng nhiều điều vô cùng thú vị. Biết sơ sơ cách chơi cờ vây, đọc truyện Kim Dung đến những đoạn có dính dáng đến cờ vây, ta sẽ thấy thích thú hơn nữa. Nếu ai không tin thì cứ thử xem …
(17/04/2002)

P.S Bài này mình viết từ năm 2002 trong VNN forum dưới nick Hoàng Bạch Thanh, hôm bữa mới lục ra thấy lại nên xin phép được đăng lên đây🙂 .

2 Responses to “Cờ vây trong truyện Kim Dung”

  1. lelongphi Says:

    Hôm trước em có đọc 1 bài viết về cờ vây, họ nói rằng chưa ai lập trình được để máy tính có thể thắng con người như cờ vua và các cờ khác vì độ phức tạp của nước đi và cũng như độ lớn của bàn cờ. Với bàn cờ loại nhỏ thì họ bảo là đã lập trình được. Hóa ra cờ này cũng thú vị cho các chuyên gia xây dựng thuật toán để máy tính đánh với con người.

  2. Lê Hoàng Long Says:

    Đúng vậy. Chương trình chơi cờ vây mạnh nhất hiện giờ cũng chỉ có thể đánh thắng cao thủ cờ vây cấp trung bình, trong khi DeepBlue đã đánh thắng cao thủ số một thế giới. Máy tính chưa chơi cờ vây hiệu quả là vì tính chiến lược vĩ mô và lâu dài của cờ vây. Giá trị mỗi quân của cờ vây phụ thuộc vào vị trí của nó và của những quân xung quanh, chứ bản thân nó không có giá trị gì hơn những quân khác, trong khi quân Hậu trong cờ vua hầu như lúc nào cũng có giá trị lớn nhất. Trong cờ vua, hễ diệt được quân Hậu là chiếm được lợi thế rất lớn, trong khi giá trị của việc tiêu diệt 1 quân trong cờ vây tùy thuộc nhiều vào chiến lược lâu dài.
    Về mặt triết lý, cờ vua (cũng như cờ tướng) mang tính sát phạt cao, ra trận là chém giết, mục tiêu là vì duy nhất một ông Vua phe đối phương. Cờ vây có tính bình hòa, mở mang bờ cõi, mục tiêu sau cùng là sở hữu được vùng đất rộng hơn đối phương. Trong cờ vua, diệt được quân Vua của đối phương là xong. Còn trong cờ vây, ta tạm chiếm được một vùng đất không có nghĩa là ta có thể bảo vệ được cho đến cuối cùng, quân ta bị vây hãm nhưng cũng không có nghĩa là ta không có đường đào sinh. Chính vì vậy mà cờ vây được xếp trên cờ vua một bậc.
    Hiện giờ, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc là ba nước mạnh nhất về cờ vây. Các cao thủ thi đấu hàng năm, giải thưởng thu được cũng lên đến mức hàng triệu đô. Đài Loan cũng đang vươn lên đua tranh trong thiên hạ. Nhật Bản có làm một phim anime về cờ vây rất hấp dẫn, tựa là Hikaru no Go (dịch là “Cờ vây của Hikaru”). Bọn con nít xem phim này xong, rủ nhau đi học chơi cờ vây quá chừng🙂 .


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: