Làm toán kiếm cơm

Ngày xửa, ngày xưa …, khi còn học toán tại trường Khoa Học Tự Nhiên (Sàigòn), tôi có vài lần nghe thầy  Dương Minh Đức nói: “Làm toán kiếm cơm”. Mặc dù không thích lắm cách nói nôm na này, tôi vẫn nhận lấy và mong rằng nó sẽ đúng. Nay lấy ý mình mà thử gẫm lại xem dụng ý của thầy:

1. Những năm của thập niên 1990, lương thầy cô ba cọc ba đồng, nói tránh là lương không đủ sống, nói toạc ra là lương chết đói. Những người trong ngành toán phải làm nghề tay trái nào đó để kiếm sống, thật vô vàn khổ cực, lấy đâu ra thì giờ, tâm trí để làm toán. Xã hội là như vậy, nên các sinh viên rất do dự khi chọn học toán. Trước tình trạng đó, thầy muốn khẳng định là nếu chọn toán là nghề của mình thì vẫn sống được. Bằng cách đó, thầy muốn giúp các sinh viên yêu toán bớt lo lắng về vấn đề sinh nhai sau này mà mạnh dạn bước vào con đường toán học. Theo nghĩa này, câu “Làm toán kiếm cơm” đúng chứ chẳng phải là lời đương mật. Chính thầy đã chứng minh điều đó. Thật ra thầy đã thành công (không hẳn vì câu nói trên) khi ngày càng nhiều sinh viên chọn vào học toán và tiếp tục nghiên cứu toán sau bậc đại học.

2. Nếu làm nghề toán thì cũng như các ngành nghề khác, mình phải giỏi, thật giỏi. Nếu không giải được toán thì sao mà kiếm được tiền do làm toán? Nhưng các bài toán dễ người ta giải sạch rồi, chỉ còn những bài gai góc mà thôi! Thầy ví von: “Những hạt ngọc trên mặt đất, người khác nhặt rồi, muốn tìm ngọc quý, mình phải đào xới thật sâu.” Nếu làm toán phớt phơ, bạn nghĩ mình sẽ tìm được gì?

Rồi hoàn cảnh đổi thay, các sinh viên toán trong khoa có cơ hội đi học nước ngoài, tiếp xúc với nền toán học thế giới, học hỏi bao điều hay của người từ kiến thức đến phong cách làm việc. Mối bận tâm về tiền bạc cũng không còn bức bách. Câu nói ngày xưa chỉ mờ mờ trong trí nhớ. Sau nhiều năm miệt mài, họ đạt đuợc những mảnh bằng tiến sĩ, rồi bắt đầu ra đời tìm việc làm, tranh cạnh với người để tồn tại, để khẳng định mình … Có khi nhắc lại “Làm toán kiếm cơm”, tưởng cũng chẳng sai là mấy.

Nhưng nay đã qua thế kỷ 21, đầu óc mở mang, môi trường xã hội và việc làm (nước ngoài) thuận lợi, mà vẫn nhai lại lời xưa của thầy, chẳng thấy hổ thẹn lắm sao? Câu nói kia chỉ còn đúng một phần mà thôi. Nếu khư khư giữ lấy nghĩa đen, coi làm toán chỉ như một phương tiện kiếm sống qua ngày thì thật đã giết chết hồn toán mất rồi. Tôi không muốn là kẻ chỉ ôm xác toán béo mập. Đến đây bạn hỏi: “Vậy làm toán để làm gì?” Nếu bạn là kẻ yêu toán, sao lại hỏi thế kia. Tôi tạm nói một điều: “Làm toán để Mở”.

Hoàng Thạch Luân (Minnesota, 27-6-2007)

6 Responses to “Làm toán kiếm cơm”

  1. LD Says:

    Thực ra còn một vế nữa trong câu “làm toán kiếm cơm” mà thày không nói ra nhưng có lẽ phải hiểu: “…, ‘đủ’ để làm toán”. Nói nôm na là “có thực mới vực được đạo”. Đây là một vấn đề tế nhị và cần nhìn vào ở nhiều góc cạnh khác nhau. Nhận định một chiều, hay hẹp hòi, dễ dẫn đến ngộ nhận trong cuộc sống.

    Có ai dám nói vì yêu toán tôi sẽ hy sinh tất cả, bỏ cuộc đua chen, từ bỏ những offer (mình đang xin …), vào rừng hái nấm (như Perelman), chỉ đóng cửa phòng làm toán trả lời cho những câu hỏi trăm năm… Give me a break!

    Những bạn bè khi xưa cùng học toán với tôi, cùng ra trường đi làm computer vì những lý do khác nhau. Tôi là thằng bỏ lương hậu, chức béo bở quay ra làm toán. Có phải tôi cao cấp hơn bạn tôi? Thưa không. Thày không ép mà chỉ cho tôi thấy làm toán thì đủ sống để lại làm toán. Tôi thích làm toán. OK, that’s fair enough! Tôi bỏ việc, quay lại học toán (ai cũng bảo là điên). Tôi nghĩ điều đó cũng dễ hiểu: Tri túc hà dã túc. Tôi cần gì (đủ sống), tôi muốn gì (làm toán). Not a big deal.

    Bạn bè tôi có thấp hèn hơn tôi không? Hoàn toàn không! Họ làm kinh doanh, mở công ty, sử dụng cái đầu và tài năng của họ (hay dân toán) để đóng góp cho XH, đây một chút kia một chút… Họ rất thành công và tôi rất nể phục. Những kiến thức toán (dù cơ bản) họ dùng trong công việc thực sự góp ích cho con người (nói chung). Cái toán của tôi làm có làm gì cho xã hội? Tôi không chắc! Cái bệnh hay xảy ra của dân toán là hoang tưởng: tôi sẽ làm thế giới này thay đổi. Tôi hy vọng mình không mắc phải điều đó (so far, it’s good).🙂

    Làm toán thì có gì mà béo? Lương một anh master trong engineer thì đã gần gấp rưỡi một gs toán! Nếu để kiếm ăn thì ai dại đi dạy toán? Chỉ vì bạn thích toán và chấp nhận mức lương đủ sống để làm chuyện bạn thích. Lương của đại cao thủ? 300K/year? Bao nhiêu phần trăm của một CEO? Ai hơn ai? Ai có ích cho xã hội hơn ai? Thực tế đôi lúc vô lý nhưng thường có câu trả lời khá xác đáng.

    Bạn không tiếc? Tôi mừng. Bạn hạnh phúc với cái gì bạn đang làm, không thấy thẹn khi mình làm chưa xứng đáng với cái bạn đang được nhận? Tôi kính nể bạn. Bạn làm hết sức để đóng góp? Tôi còn nói gì hơn?

    Cuộc sống đa dạng và vì vậy sách vở lý thuyết không thể nói hết. Làm người thày là “giảng đạo” hay “chỉ đường”. Vạch ra những lối đi để học trò có thêm lựa chọn. Chúng theo lối đúng để phát triển khả năng thiên phú của chúng đến tận mức? Thày thành công. Nếu vì muôn ngàn lý do nào đó, chúng đi lối khác nhưng vẫn có ích cho XH, Thày sẽ chỉ tiếc (và chặc lưỡi?). Thày Đức là người như vậy. Thày chưa bao giờ ép tôi phải bỏ việc (béo bở) để làm toán mà chỉ nói “làm toán kiếm cơm được”. Vế sau tôi hiểu.

    Cuộc sống phức tạp hơn toán nhiều lắm!

  2. htluan Says:

    Người nói dọc, kẻ bàn ngang, nếu có thì giờ thì đập nhau ở điểm giao. Hoặc có bạn đọc nào thích thú thì nhảy vào vẽ một đường xiên, hay hình tròn, …

  3. Anonymous Says:

    Bình luận có nghĩa là trình bày ý kiến của mình, nghe ý kiến của người khác. Trong Khoa Học ta không nên để ý đến chuyện “kính lão đắc thọ”. Chỉ có tranh luận, từ những góc độ khác nhau, thì mới tìm ra sự thật. Nếu ngại tranh luận (hoặc tự ái) thì có thể nói “Thôi em chả!”🙂

    Tuy nhiên, sự thật cũng khó nhai. Nói như Jack Nicholson trong “A few good men”: “You want the truth? Can you handle the truth?”.

  4. LD Says:

    I forgot to put my name in the previous comment.

    No comments!🙂

  5. thonglegia2007 Says:

    1) Làm toán: đang luyện chưởng🙂
    2) Kiếm cơm: múa “Đả cẩu bổng pháp”
    (1) và (2) là hai thứ khác nhau.
    Nếu (1)–>(2) : nội công thâm hậu🙂

  6. htluan Says:

    Nợ nần nhiều quá, biết bao giờ mới trả hết đây!

    “Làm toán kiếm cơm”

    Cái lý của thằng tôi (HTL): chiều dọc, tập trung vào phát triển ngành nghề, ở đây là Toán. Nhưng bạn có thấy tôi ép bạn phải nhịn đói làm toán đâu.

    LD: chiều ngang, tập trung vào con người.

    Dr. LeGia: chiều xiên, hai thứ khác nhau nhưng mà có liên quan.

    Ở trên là nhận định của tôi về các ý kiến. Chú thích: dọc ngang là để phân biệt, không nói cao-thấp, mập-ốm …

    Tôi không đồng ý với cách anh LD gom hai câu: (a) “Làm toán kiếm cơm” và (b) “Kiếm cơm đủ để làm toán” để diễn một ý (c) “Có thực mới vực được đạo”. Hai câu (a) và (b), phần làm toán được nhấn mạnh, trong khi câu (c) thì phần kiếm cơm được nhấn mạnh.
    Ngay cả (a) và (b) dù ý sau cùng rất gần nhau, nhưng lại đi từ hai hướng trái ngược nhau. Và thật ra thì chúng được nói ra trong hai tư thế khác nhau. (Đây dựa trên cách hiểu câu (b) của tôi, nếu anh LD có thể diễn rõ hơn ý của anh thì tốt hơn nữa).

    Tôi tạm mở lại vài điều muốn làm rõ trước.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: