Ngục trung thư (I)

(Bức thư viết trong ngục)

Dẫn: Phan Bội Châu viết bức thư này tại nhà ngục Quảng Châu (Tàu) sau khi vào ngục 3 ngày. Ông tưởng rằng không thể thoát chết nên ghi lại đời hoạt động cách mạng của mình từ năm 17 tuổi. Đây là cuốn tự truyện giống như tập “Phan Bội Châu niên biểu” viết năm 1929 sau này.

I. Vì sao Long Tế Quang bắt tôi hạ ngục?

Con chim sắp chết, tiếng kêu đau thương; người ta sắp chết, lời nói ngay thẳng. Những lời tôi nói đây có ngay thẳng hay chăng, tôi đâu có biết. Nhưng chỉ biết là lời nói của một người sắp chết thì có.

Mùa đông năm Quý sửu (1913) tôi đang đậu ở Dương Thành thì quan toàn quyền Pháp ở Đông Dương sang chơi Quảng Châu, đem vụ án đầu đảng cách mạng nước Nam ra, xin chính phủ Quảng Đông bắt tội để giải giao về chính phủ Pháp xử.

Đô đốc Quảng Đông lúc bấy giờ là Long Tế Quang chịu theo lời xin ấy, trước ngày cuối năm 8 bữa, bắt tôi giam cầm trong ngục, và báo cho tôi biết rằng sớm muộn sẽ giải tôi giao trả người Pháp.

Tôi biết sớm chiều gì đây, đầu tôi cũng lìa khỏi cổ, nhưng tôi vẫn lấy làm vui vẻ. Than ôi! bao nhiêu năm bôn tẩu, mưu tính trăm việc mà không nên một việc gì, nghĩ mình tội nặng lỗi nhiều, có vui gì sống nữa mà ham.

Song trước khi chết, không lẽ không thốt ra một vài tiếng kêu đau thương sau chót. Ai biết lòng ta chăng? Ai bảo ta có tội chăng? Còn một giây phút trước khi ta phải chôn mình dưới đất, ta cũng muốn cạn lời ta nói. Chiếc bóng bơ vơ trời biển, ngọn đèn leo loét gió mưa, ta thấm giọt lệ còn lưu lại mấy chục năm nay, gom góp lịch sử một đời ta, hoà với máu mà viết ra tập sách này. Hỡi ba ngàn muôn đồng bào chi ái chi nhân, dầu ai biết được lòng ta chăng? dầu ai buộc tội ta chăng? khi đọc tập sách này, sẽ thấy giọt máu hầu khô, vẫn còn đầm đìa ở trên mặt tờ giấy vậy.

Bản dịch của Đào Trinh Nhất

Trích: Phan Bội Châu Toàn Tập. Tập 3, trang 154-155.
Chương Thâu sưu tầm và biên soạn. NXB Thuận Hoá, Huế 1990

One Response to “Ngục trung thư (I)”

  1. htluan Says:

    Tôi tạm dừng (thật ra là hết bài) loạt bài về lịch sử, văn thơ xưa ở đây. Ai hiểu, rút tỉa được gì thì tốt. Ai không cảm được thì chắc cũng ngưng đọc từ lâu🙂 (nếu sau này có thắc mắc thì cứ vô đây đọc). Nhân tiện xin cám ơn nhà thơ T.V.A.T. đã hết lòng giúp tài liệu tham khảo. Xin chào (phần 1).


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: