Quân Trị Chủ Nghĩa và Dân Trị Chủ Nghĩa – 10

(Diễn văn của cụ Phan Chu Trinh)

(tiếp)

So sánh hai chính phủ quân trị và dân trị, ta thấy chủ nghĩa dân trị hay hơn chủ nghĩa quân trị nhiều lắm. Lấy theo ý riêng của một người hay là của một triều mà trị một nước, thì cái nước ấy không khác nào một đàn dê, được ấm no vui vẻ hay là phải đói rét khổ sở chỉ tùy theo lòng của người chăn. Còn như theo cái chủ nghĩa dân trị, thì tự quốc dân lập ra hiến pháp, luật lệ, đặt ra các cơ quan để lo việc chung cả nước, lòng quốc dân muốn thế nào thì làm thế ấy. Dù không có người giỏi làm cho hay lắm, cũng không đến nỗi phải đè đầu khốn nạn làm tôi mọi một người, một nhà, một họ nào.

Xét lịch sử xưa, dân nào khôn ngoan biết lo tự cường tự lập, mua lấy sự ích lợi chung của mình thì càng ngày càng bước tới con đường vui vẻ. Còn dân nào ngu dại cứ ngồi yên mà nhờ trời mà mong đợi mà trông cậy ở vua, ở quan, giao phó tất cả những quyền lợi của mình vào tay một người, hay là một chính phủ muốn làm sao thì làm, mà mình không hành động, không bàn luận, không kiểm xét thì dân ấy phải khốn khổ mọi đường.

Anh chị em đồng bào ta đã hiểu thấu các lẽ, thì phải mau mau góp sức lo toan việc nước, mới mong có ngày cất đầu lên nổi.

(hết)

Các phần  [ 1 ] [ 2a ] [ 2b ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ]

5 Responses to “Quân Trị Chủ Nghĩa và Dân Trị Chủ Nghĩa – 10”

  1. PVT Says:

    Lời dạy của cụ Phan rất bình dị, ngắn gọn nhưng sâu rộng và chính xác. Cảm ơn Dr. Luân Hoàng đã post lên cho anh em xem.

  2. htluan Says:

    Bà con nghỉ ngơi, ăn Tết Tây một ngày rồi mùng năm mình đọc tiếp nghen!!🙂

  3. htluan Says:

    Đoạn cuối này hay. Chép lại dưới đây đọc cho đã🙂

    htluan tự xoá vì không muốn tạo tiền lệ không hay trong việc viết nhận xét / góp ý

  4. dxpham Says:

    Anh Luân, tựa bài cho mùng 5 thấy hay quá: đạo đức và luân lý đông tây phải không?

  5. htluan Says:

    Dự, tựa bài hay còn nội dung có hay hay không mai mốt nhờ Dự bình phẩm thêm nghe🙂
    Hai bài Quân trị chủ nghĩa và dân trị chủ nghĩaĐạo đức và luân lý Đông Tây là hai bài diễn thuyết của Phan Châu Trinh khi ông về nước năm 1925 (ông mất năm 1926). Qua đây thấy đuợc cách nhìn nhận của P. C. Trinh sau một thời gian dài tìm hiểu trực tiếp nền văn minh châu Âu (trước đó là gián tiếp qua sách vở của Tàu, Nhật).


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: